Сократ Џьынџьал: Аконституциа аҳаҭыр ақәҵара ҳара зегьы ҳзы ихымҧадатәины иҟалароуп

Аҧсны азакәан Хада адкылара ҟалеижьҭеи ҩажәи ҩба шықәса аҵра азгәаҭара аҽны, ҳара Аҧсны аминистерцәа Реилазаара ҧыхьатәи ахантәаҩы, Ауаажәларратә Палата алахәыла Сократ Раҷ-иҧа Џьынџьал ҳиҿцәажәеит.

Аҟәа. Ноиабр 26. Аҧсныпресс. Аконституциа ақырҭуа мпыҵахалаҩцәа ирҿагыланы ашьаарҵәыратә еибашьраан, аиааира агарала ичаҧаз ихьыҧшым аҳәынҭқарра астатус еиҳагьы иарҕәҕәеит. Уи аиқәыршәара иалахәын Владислав Григори-иҧа Арӡынба наҧхгара зиҭоз аконституциатә комиссиа. Абар шьҭа, ҩажәи ҩба шықәса ирҭагӡаны ихьыҧшым аҧсуа ҳәынҭқарра актәи Аконституциа аусура иаҿуп. Ирацәоуп арҭ имариамыз ашықәсқәа рзы иҟаз: иуадаҩыз аибашьра ашьҭахьтәи аамҭа, аполитикатә еиҟәыҭхареи аекономикатә блокадеи, еилаҳаз анхамҩа аиҭашьақәыргылара, иааиҧмырҟьаӡакәа иҟаз аибашьра аиҭалагаразы ишәарҭоу аҭагылазаашьа, аҵыхәтәаны, Урыстәыла Афедерациеи егьырҭ аҳәынҭқаррақәеи рганахьала иҟалаз Аҧсны ахьыҧшымра азхаҵара, ҳәа “Аҧсныпресс” акорреспондент диҿцәажәо иҳәеит Сократ Џьынџьал.
Уи иажәақәа рыла, Аконституциа аҧҵара, аибашьра анеилга ашьҭахь шықәсык анҵы ишыҟалаз, ҳасаб азуутәуп. Усҟан зхьыҧшымра азхаҵамыз, ҿыц ишьақәгылаз аҳәыҭқарра аҿиара аҧынгылара азҭоз акыр ирацәан, аҳәынҭқарра инаҧхгарамчы ҕәҕәа хымҧада иаҭахын.

“Ҳара идырны, хықәкыла, Аҳәынҭқарра Ахада инарҭбаау азинмчы иоуртә иҟаҳҵеит. Усҟан даҽа мҩак ыҟамызт. Аконституциа инақәыршәаны, Апарламент ала далхын Аҧсны Раҧхьатәи Ахада – В. Г. Арӡынба”, – ҳәа инаҵшьны иазгәеиҭеит Сократ Џьынџьал.

Шықәсқәак рышьҭахь, ауаажәларратә еилазаараҿы Аконституциа аиҭакрақәа ралагара ахәҭоуп ҳәа ацәажәарақәа аҭыҧ роуа иалагеит. Иаагозар, зегь раҧхьаӡа иргыланы, Апарламенти Аҳәынҭқарра Ахадеи рзинмчқәа аиҭеизшара азҵаара ықәгылеит. Аха, Аҳәынҭқарра Ахада иҕәҕәоу инаҧхгарамчы иадгылоу усҟан еиҧш, иахьагьы ирацәаҩуп, ҳәа агәаанагара имоуп Сократ Џьынџьал: “Урҭгьы уи азы акрызҵазкуа, еилукааратәы иҟоу аҵаҵҕәы рымоуп. Макьаназы апрезиденттә-парламенттә, мамзаргьы мацара апарламенттә наҧхгараҭаратә форма ахь аиасра азы ацәажәарақәа аилацәажәаратә цәаҩа рыҟәнуп, убри инамаданы, ас еиҧш аиҭакрақәа ҳаҧсҭазаара алагалара ахахьы аагарагьы цәгьоуп. Ҳара егьырҭ, еиҳа ирадикалтәу агәаанагарақәа ирыдҳәалоу ажәалагалақәагьы маҷымкәа иҳаҳауеит. Ишыҟазаалакгьы, ҳара ҧхьаҟа ҳцара зырманшәало амҩақәа рыҧшааразы еиуеиҧшым аполитикатә мчқәа иаадырҧшуа активра, хымҧада ҳасаб рзутәуп”.

Аконституциа хьчатәуп. Аҳәынҭқарра Азакәан хада Апрезидент иоуп хәдықәҵас иалнакаауа. Аҳәынҭқарра Ахада иҭакҧхықәрақәа рсиа актәи апункт аҿы, “уи Аҧсны Аҳәынҭқарра азакәанқәеи Аконституциеи рықәныҟәареи, ирымоу жәларбжьаратәи аҭакҧхықәрақәеи, ауаҩы изини ихьыҧшымреи рыхьчареи еиқәиршәоит”, – ҳәа ануп.
“Ари баша иҳәоу ажәақәа ракәӡам. Аҳәынҭқарра аусшәҟәы Хада цқьа иҭҵаам алкаақәа ралалара аҟынтәи иацәыхьчазароуп”, – ҳәа иҧхьаӡоит аҳәынҭқарратә усзуҩ.

Убри аан, уи иажәақәа рыла, ҳара ишаҳҭахыз еиҧш акәымкәа ҧшьаала акәзаргьы, шьаҿа-шьаҿа азакәан ахадара еиҿызкаауа аинститутқәа раҧҵара ҳазааигәахоит. Аконституциатә Ӡбарҭа аиҿкаара азы азинтә шьаҭа маҷк ада еиқәыршәоуп: “Аха Аконституциа аҳаҭыр ақәҵара ҳара зегьы ҳзы ихымҧадатәины иҟалароуп, уи зегьы ирыцкуп”.

(АП): Аҧсны Аҳәынҭқарра Азакәан Хада 1994 шықәса, ноиабр 26 рзы Иреиҳаӡоу Асовет аилатәараҿы ирыдыркылеит. Ари амш аҽны, ҩажәи ҩба шықәса раҧхьа, атәыла иреиҳаӡоу азакәанҧҵаратә усбарҭа адепутатцәа, Владислав Григори-иҧа Арӡынба – Раҧхьатәи Аҳәынҭқарра Ахадас далырхит. 1999 шықәса, октиабр 12 рзы имҩаҧгаз Ареферендум алҵшәақәа инарықәыршәаны, атәыла Апарламент, Аҧсны Аҳәынҭқарратә Хьыҧшымра азы Ашәҟәынҵа шьақәнарҕәҕәеит.